خانه / تحلیل ها / اعتراض مجازی به ناتوانی واقعی
raghfar (9)

اعتراض مجازی به ناتوانی واقعی

حسین راغفر؛ عضو هیئت علمی دانشگاه الزهرا

 

مدتی است که در شبکه‌های اجتماعی، مشکلات اقتصادی تبدیل به دستمایه‌یی برای طنز و لطیفه شده و این کار با پرسش‌هایی مواجه شده است.
واقعیت این است که این کار نوعی مقاومت است که آن را می‌توان مقاومت فرهنگی نامگذاری کرد. این نوع مقاومت زمانی درمیان مردم باب می‌شود که مردم احساس می‌کنند، نمی‌توانند نگرانی‌های خود را به گوش مسوولان برسانند و سازوکاری برای انعکاس مشکلات خود نمی‌یابند.
مقاومت فرهنگی نوعی مقاومت است که عموما به شکل لطیفه و شعر بروز پیدا می‌کند و این سبک مقاومت در جامعه ایران مسبوق به سابقه است. در دوران معاصر ایران و بعد از انقلاب مشروطه که با دوران استبداد صغیر محمدعلی شاهی و همین طور رضاخانی امکان ابراز وجود از مردم گرفته شد، شعرا با شعر، انتقادات خود را بیان می‌کردند. تفاوتی که بین امروز و دوران گذشته وجود دارد در این است که امروز این کار توسط توده مردم انجام می‌شود اما سابقا روشنفکران این کار را انجام می‌دادند و بعد مردم آن را تکرار می‌کردند. دلیل این تفاوت مشخص است، همه‌گیری شبکه‌های اجتماعی، این سبک مقاومت را همه‌گیر کرده است.
به هر روی این نوع مقاومت در دورانی که توده‌ها راهی برای بیان مشکلات خود ندارند رشد و گسترش پیدا می‌کند و مختص ایران هم نیست و در بسیاری از کشورها این مقاومت بوده یا هست. این نوع مقاومت عمدتا در کشورهایی شکل می‌گیرد که سازوکار سیاسی و قدرت در آن بیش از آنکه به آرا و مشکلات مردم توجه کند، تنها منافع گروه‌های خاص را مدنظر قرار می‌دهد. در چنین شرایطی مردم سازوکار ویژه خود را بر بیان مشکلات عمومی انتخاب می‌کنند و به مسائل روزمره واکنش نشان می‌دهند. این شیوه نوعی تسلی خاطر در مردم شکل و شکلی از همبستگی اجتماعی را در مقابل سیاست‌های عمومی سازمان می‌دهد. در عصر کنونی که عصر شبکه‌های اجتماعی است با اصطلاحا انفجاری از ارتباطات روبه‌رو شدیم و این شبکه‌های اجتماعی تبدیل به ابزاری شدند که توده مردم به طور عام نگرانی‌های خود را با دیگران در میان بگذارند، با بررسی همین مساله می‌بینیم که مهم‌ترین نگرانی امروز مردم ایران، نگرانی‌های اقتصادی است.
مقاومت فرهنگی در شرایطی که مردم احساس بی‌پناهی و ناامیدی دارند گسترش می‌یابد و این کار، نوعی اعتراض به ناتوانی دولت در فراهم آوردن شرایط مناسب برای عموم مردم است.

 

روزنامه اعتماد   ١٣٩٣/١٠/١٣