خانه / تحلیل ها / فساد در اقتصاد ایران سیستمی است
corruption

فساد در اقتصاد ایران سیستمی است

اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس جمهوری و رئیس دیوان محاسبات کشور، عادل آذر هریک به بیانی گفته‌اند حقوق‌های نجومی عادلانه نبوده هرچند مجوزهای قانونی لازم را داشته است.

قانونی که عادل آذر سرمنشاء آن را در قانون برنامه پنجم توسعه می‌بیند. عادل آذر به بند «ه» بند ۵۰ قانون برنامه پنجم توسعه اشاره می‌کند و آن را اصلی‌ترین عامل شکل‌گیری پرداخت‌های نامتعارف بانک‌ها، بیمه‌ها و صندوق‌ها ‌می‌داند.

رئیس دیوان محاسبات در این باره معتقد است: با اختیاراتی که این بند برنامه پنجم توسعه به مدیران داد، هیات‌های عامل، هیات‌های مدیره و مدیران عامل بانک‌ها، صندوق‌ها و بیمه‌ها دست‌شان برای پرداخت‌های نامتعارف باز شد. وی در عین حال خلاء قانونی و اختیارات بی حد و اندازه مدیران شرکت‌ها، بیمه‌ها و بانک‌ها را عامل پرداخت‌های نامتعارف اعلام کرد.

بروز فساد در مرحله قانون‌گذاری
این‌بار فساد از همان ابتدا و در مرحله تصویب قانون جان گرفته است. به همین خاطر است که حسین راغفر از فساد سیستمی سخن می‌گوید. اگر در گذشته فساد در اجرا یا تفسیر قانون رخ می‌داد اما اینبار قانونی فسادآور نوشته شده است.

حسین راغفر، استاد دانشگاه معتقد است فساد سیستمی شده و در این مسئله مبنا از ابتدا فاسد بوده است و منظور آنها از قانونی بودن این هست که مصوبه هیئت مدیره را داشته است.

حسین راغفر در همین رابطه به فرارو می‌گوید: «منظور از قانونی بودن این حقوق‌ها این است که میزان حقوق توسط هیئت‌های مدیره تصویب می‌شده است و اعضای هیئت مدیره درباره چیزی تصمیم‌گیری می‌کردند که خودشان منتفع بودند. این خودش به یک معنا فساد است.»

وی در خصوص تداوم این سیستم فساد آفرین گفت: «حتی هم‌اکنون که من با شما گفت‌وگو می‌کنم هیئت مدیره بانک‌ها شامل معاونین خود بانک می‌شود این در حالیست که هیئت مدیره قرار است بر عملکرد دستگاه نظارت کند ولی وقتی ناظرین نقش مجری را بازی می‌کنند تضاد منافع رخ می‌دهد؛ یعنی یک نفر هم ناظر و هم مجری است.»

به باور این استاد دانشگاه چنین وضعیتی در عمل منجر به خلق یک بده و بستان میان نهاد ناظر و نهاد اجرایی می‌گردد. به عقیده وی در ساده‌ترین شکل نهاد ناظر با دریافت وام، پرونده و تخلفات را نادیده می‌گیرد.

باید نهادی ناظر بیرون از قدرت ایجاد کرد
وی در پاسخ به این سوال که این قانون مصوبه لایحه پیشنهادی دولت پیشین به مجلس بوده است ولی در عمل حقوق مردم در آن لحاظ نشده است و این‌که آیا این نشان از عقب ماندگی ایران در توسعه سیاسی نیست، گفت: «یکی از اشکالات اساسی ما مسئله توسعه نیافتگی سیاسی است بدین معنا که نهادهای ناظر بیرون از ساختار قدرت وجود ندارد یا ظرفیت اعمال نظارت وجود ندارد.»

حسین راغفر در همین رابطه اضافه کرد: «نهادهای ناظر باید بیرون از حکومت باشند این در حالیست که نهادهای نظارتی امروز ایران، در داخل حکومت هستند و خودشان بر خودشان نظارت می‌کنند.»

وی در همین راستا پیشنهاد انتشار و دسترسی آزادانه اطلاعات را می‌دهد و اضافه می‌کند: «در چنین شرایطی رصد کردن شرایط توسط احزاب و گروه‌های رقیب منجر به این می‌شود که قبل از وقوع جرم فشار افکار عمومی مانع از تحقق عمل مجرمانه شود.»

مجلس خود بخشی از مسئله بوده است
وی معتقد است باید از نمایندگان مجلس به عنوان یک نهاد نظارتی لیستی تهیه شود و مشخص شود چه تعداد از آنها از امتیازات متنوع بهره‌مند شده‌اند یا به توصیه آنها توجه شده است؛ به نظر می‌رسد رفتار برخی از نمایندگان خود بخشی از مسئله‌اند. وی در رابطه با حقوق‌های نجومی می‌گوید: «مجلس بخشی از مسئله بوده است. این مجلس قوانینی را تصویب کرده است تا شرایط حضور برخی افراد در هیئت مدیره بانک‌ها فراهم شود در حالیکه کارکرد اصلی مجلس ایفای نقش نظارتی است.»

گفتنی است  علی لاریجانی روز گذشته پس از قرائت گزارش دیوان محاسبات در مجلس گفت: «این گزارش کاملی بود که می‌تواند پایه کار برای اصلاحات قانونی در این رابطه باشد.»

باید دید اظهار نظرهای متعدد این روزهای کارشناسان و فعالان می‌تواند در اصلاح قوانین فسادآور نقش ایفا کند یا نه.

 

منبع: فرارو

۱۳ مهر ۱۳۹۵

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.